หลายคนมักมองข้ามอาการเลือดออกขณะแปรงฟันหรือเมื่อใช้ไหมขัดฟัน โดยคิดว่าเป็นเพียงเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้จากการแปรงฟันแรงเกินไปหรือเป็นเพราะอาการร้อนในชั่วคราว แต่ในความเป็นจริงแล้ว เลือดที่ออกมาจากเหงือกคือเสียงเตือนจากร่างกายว่ามีบางอย่างผิดปกติเกิดขึ้นในช่องปาก การปล่อยให้เลือดออกตามไรฟันกลายเป็นเรื่องชินชาอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่บานปลายและรักษาได้ยากกว่าเดิมในอนาคต หากเราไม่เข้าใจถึงต้นตอและปล่อยให้ปัญหานี้ดำเนินต่อไปเรื่อยๆ สุขภาพเหงือกที่เคยแข็งแรงอาจทรุดโทรมลงจนส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของฟันทั้งปาก
สุขภาพเหงือกเปรียบเสมือนรากฐานของบ้าน หากรากฐานไม่แข็งแรงหรือเกิดการอักเสบติดเชื้อ ต่อให้ฟันจะขาวสะอาดแค่ไหนฟันซี่นั้นก็ไม่สามารถอยู่กับเราได้นาน อาการเลือดออกตามไรฟันจึงไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยที่ควรละเลย แต่เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการหันกลับมาดูแลตัวเองก่อนที่ความเสียหายจะลามไปถึงกระดูกเบ้าฟัน การทำความเข้าใจเกี่ยวกับอาการนี้จะช่วยให้เราสามารถประเมินความเสี่ยงและเลือกใช้วิธีการดูแลที่ถูกต้องเพื่อรักษารอยยิ้มที่มั่นใจเอาไว้ได้ตลอดไป
เลือดออกตามไรฟัน อันตรายไหมและทำไมถึงห้ามละเลย
คำถามที่ว่าเลือดออกตามไรฟัน อันตรายไหม คำตอบคืออาจจะไม่อันตรายถึงแก่ชีวิตในทันที แต่หากมองในแง่ของสุขภาพช่องปากระยะยาวถือว่าเป็นสัญญาณที่อันตรายมาก อาการเลือดออกคืออาการเบื้องต้นของโรคเหงือกอักเสบ ซึ่งเกิดจากการสะสมของคราบแบคทีเรียหรือที่เรียกว่าแผ่นคราบจุลินทรีย์บริเวณขอบเหงือก เมื่อคราบเหล่านี้ไม่ถูกกำจัดออกอย่างสะอาดเพียงพอ แบคทีเรียจะปล่อยสารพิษออกมาทำให้เหงือกเกิดอาการระคายเคือง บวมแดง และเลือดออกได้ง่ายเมื่อสัมผัสเพียงเล็กน้อย
ความอันตรายที่แท้จริงจะเกิดขึ้นเมื่อโรคเหงือกอักเสบพัฒนาไปสู่โรคปริทันต์อักเสบหรือที่คนไทยมักเรียกว่าโรครำมะนาด ในระยะนี้แบคทีเรียจะเริ่มกัดกินลึกลงไปถึงเนื้อเยื่อที่ยึดฟันและกระดูกรองรับรากฟัน ทำให้เหงือกร่นเกิดเป็นร่องลึกรอบฟันซึ่งกลายเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรคที่เข้าถึงได้ยากขึ้น เมื่อกระดูกเบ้าฟันถูกทำลายไปเรื่อยๆ ฟันจะเริ่มมีอาการโยก คลอน และสุดท้ายอาจจะต้องสูญเสียฟันซี่นั้นไปอย่างถาวร นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยทางทันตกรรมที่ระบุว่าเชื้อแบคทีเรียจากโรคเหงือกสามารถเข้าสู่กระแสเลือดและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางระบบอื่นๆ เช่น โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงโรคเบาหวานได้อีกด้วย
สาเหตุเลือดออกตามไรฟันที่พบได้บ่อยในชีวิตประจำวัน
ต้นเหตุหลักที่ทำให้คนส่วนใหญ่มีเลือดออกตามไรฟันคือการดูแลสุขอนามัยในช่องปากที่ไม่ทั่วถึง การแปรงฟันไม่ถูกวิธีหรือแปรงไม่สะอาดเพียงพอทำให้คราบจุลินทรีย์เกาะตัวแข็งจนกลายเป็นหินปูน ซึ่งหินปูนนี้เองที่เป็นเหมือนที่อยู่อาศัยชั้นดีของแบคทีเรียที่คอยสร้างความระคายเคืองให้กับเหงือกตลอดเวลา แม้จะแปรงฟันแรงแค่ไหนก็ไม่สามารถกำจัดหินปูนออกเองได้ และการแปรงฟันแรงเกินไปกลับเป็นการทำร้ายเนื้อเยื่อเหงือกให้เกิดบาดแผลและเลือดออกมากขึ้นไปอีก
นอกเหนือจากเรื่องความสะอาดแล้ว ปัจจัยด้านร่างกายและพฤติกรรมบางอย่างก็ส่งผลได้เช่นกัน เช่น การขาดวิตามินซี แม้จะพบได้น้อยในปัจจุบันแต่การขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อความแข็งแรงของหลอดเลือดและเนื้อเยื่อก็ทำให้เหงือกอ่อนแอได้ หรือในกรณีของผู้หญิงตั้งครรภ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เหงือกไวต่อคราบจุลินทรีย์และอักเสบได้ง่ายกว่าปกติ รวมถึงผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่น ยาละลายลิ่มเลือด หรือการสูบบุหรี่ซึ่งทำให้ระบบไหลเวียนเลือดที่เหงือกผิดปกติจนสังเกตอาการอักเสบได้ยาก แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วมักจะมีความรุนแรงสูง
สังเกตเหงือกอักเสบ อาการเริ่มต้นและระยะที่ควรกังวล
การรู้เท่าทันอาการของโรคเหงือกจะช่วยให้เรายับยั้งปัญหาได้ทันเวลา ในระยะเริ่มต้นของเหงือกอักเสบ คุณจะสังเกตเห็นว่าเหงือกมีสีแดงเข้มกว่าปกติจากเดิมที่เป็นสีชมพูอ่อน เหงือกดูบวมและมีความนิ่มมากกว่าปกติ เมื่อใช้แปรงสีฟันสัมผัสจะมีเลือดซึมออกมาง่าย นอกจากนี้มักจะมีอาการพ่วงมาด้วยคือกลิ่นปากที่กำจัดได้ยากแม้จะแปรงฟันหรือใช้น้ำยาบ้วนปากแล้วก็ตาม ซึ่งกลิ่นนี้เกิดจากสารประกอบซัลเฟอร์ที่แบคทีเรียสร้างขึ้นในร่องเหงือก
หากอาการพัฒนาเข้าสู่ระยะที่รุนแรงขึ้น คุณอาจเริ่มรู้สึกเสียวฟันขณะดื่มน้ำเย็นหรือรับประทานของร้อน เนื่องจากเหงือกเริ่มร่นลงจนเผยให้เห็นส่วนรากฟัน บางรายอาจพบอาการปวดหนึบๆ บริเวณเหงือก หรือมีหนองออกมาจากร่องเหงือกเมื่อมีการกดเบาๆ หากเริ่มรู้สึกว่าฟันมีการเคลื่อนที่หรือตำแหน่งการกัดฟันเปลี่ยนไป นั่นคือสัญญาณชัดเจนว่ากระดูกรอบรากฟันเริ่มหายไปแล้ว และการรักษาก็จะมีความซับซ้อนและใช้ค่าใช้จ่ายสูงขึ้นกว่าระยะแรกอย่างมาก
วิธีรักษาเลือดออกตามไรฟันและการกู้คืนสุขภาพเหงือก
การรักษาในระยะเริ่มต้นสามารถทำได้ค่อนข้างง่ายและให้ผลลัพธ์ที่ดีเยี่ยม ขั้นตอนแรกคือการเข้าพบทันตแพทย์เพื่อทำการขูดหินปูนและเกลารากฟัน เพื่อกำจัดต้นตอของเชื้อโรคที่สะสมอยู่ตามร่องเหงือกออกให้หมด เมื่อไม่มีหินปูนและคราบจุลินทรีย์คอยกระตุ้น ร่างกายจะเริ่มกระบวนการซ่อมแซมตัวเอง เหงือกที่เคยบวมแดงจะค่อยๆ ยุบตัวลงและกลับมาแน่นกระชับเหมือนเดิม ภายในเวลาเพียง 1 ถึง 2 สัปดาห์หลังการขูดหินปูน คุณจะพบว่าอาการเลือดออกตามไรฟันหายไปอย่างเห็นได้ชัด
ในกรณีที่โรคเหงือกมีความรุนแรงหรือเข้าสู่ภาวะปริทันต์อักเสบ ทันตแพทย์อาจจำเป็นต้องทำการรักษาเชิงลึกมากขึ้น เช่น การผ่าตัดเปิดเหงือกเพื่อทำความสะอาดรากฟันในส่วนที่ลึกมาก หรือการใช้เลเซอร์ทางทันตกรรมเพื่อฆ่าเชื้อและกระตุ้นการสร้างเนื้อเยื่อใหม่ การได้รับยาปฏิชีวนะร่วมด้วยอาจจำเป็นในบางรายเพื่อควบคุมการติดเชื้อ อย่างไรก็ตาม หัวใจสำคัญของการรักษาไม่ได้จบลงที่เก้าอี้ทันตแพทย์ แต่คือการกลับมาดูแลตัวเองตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัดเพื่อไม่ให้เชื้อโรคกลับมาสะสมได้อีกครั้ง
การป้องกันโรคเหงือกเพื่อสุขภาพฟันที่ยั่งยืน
การป้องกันคือวิธีการที่ดีที่สุดและประหยัดที่สุดในการดูแลสุขภาพช่องปาก การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการแปรงฟันให้ถูกวิธีตามหลักการที่ทันตแพทย์แนะนำ โดยเน้นการวางขนแปรงทำมุม 45 องศากับขอบเหงือกและปัดอย่างเบามือ จะช่วยขจัดคราบจุลินทรีย์ได้โดยไม่ทำลายผิวฟัน การใช้ไหมขัดฟันวันละครั้งเป็นสิ่งจำเป็นที่ขาดไม่ได้ เนื่องจากแปรงสีฟันไม่สามารถเข้าถึงซอกฟันซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นหลักของอาการเหงือกอักเสบส่วนใหญ่ได้
การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสม เช่น แปรงสีฟันขนอ่อนนุ่มและยาสีฟันที่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์ รวมถึงการลดพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่มีน้ำตาลสูงและงดการสูบบุหรี่ จะช่วยลดการสร้างคราบจุลินทรีย์และส่งเสริมให้เนื้อเยื่อเหงือกมีความแข็งแรง นอกจากนี้การดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอจะช่วยเพิ่มการไหลเวียนของน้ำลาย ซึ่งเป็นกลไกธรรมชาติในการชะล้างคราบสกปรกและลดความสมดุลของกรดในช่องปากที่เป็นตัวทำลายเคลือบฟัน
Beyond Smile กับบริการดูแลสุขภาพเหงือกครบวงจร
ที่ Beyond Smile Dental Clinic เราเข้าใจดีว่าอาการเลือดออกตามไรฟันคือความกังวลใจของใครหลายคน เราจึงพร้อมให้บริการด้วยทีมทันตแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านโรคเหงือก (Periodontist) ที่จะช่วยตรวจวินิจฉัยอาการของคุณอย่างละเอียด เราไม่ได้เพียงแค่ทำการรักษาด้วยการขูดหินปูนหรือเกลารากฟันเท่านั้น แต่เรายังใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยในการประเมินสุขภาพช่องปากแบบองค์รวม เพื่อหาทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคนไข้แต่ละท่าน
เราเน้นการบริการที่ใส่ใจและให้คำแนะนำในการดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง เพราะเราเชื่อว่ารอยยิ้มที่สวยงามต้องเริ่มต้นจากเหงือกที่สุขภาพดี หากคุณกำลังมีปัญหาเลือดออกขณะแปรงฟันหรือรู้สึกถึงความผิดปกติบริเวณเหงือก อย่ารอจนปัญหาลามปามจนรักษาไม่ได้ สามารถเข้ามาปรึกษาและรับบริการที่คลินิกของเรา เพื่อให้เราช่วยดูแลและฟื้นฟูสุขภาพช่องปากของคุณให้กลับมาแข็งแรงและมั่นใจได้อีกครั้งในบรรยากาศที่ผ่อนคลายและเป็นกันเอง
สรุปแนวทางดูแลตนเองเมื่อพบปัญหาเลือดออกตามไรฟัน
สรุปได้ว่าอาการเลือดออกตามไรฟันคือสัญญาณเตือนที่ชัดเจนที่สุดของโรคเหงือกอักเสบ แม้มันอาจจะไม่ทำให้คุณรู้สึกเจ็บปวดในระยะแรก แต่ความเงียบเชียบของโรคนี้คือสิ่งที่อันตรายที่สุด เพราะมันกำลังบ่อนทำลายรากฐานความมั่นคงของฟันไปทีละน้อย การมีวินัยในการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันร่วมกับการพบทันตแพทย์เป็นประจำทุก 6 เดือน คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้คุณห่างไกลจากภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและการสูญเสียฟันก่อนวัยอันควร
บทสรุปสุดท้ายคือสุขภาพในช่องปากส่งผลต่อสุขภาพกายในระดับที่คาดไม่ถึง การรักษาอาการเลือดออกตามไรฟันตั้งแต่เนิ่นๆ จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าเพื่อป้องกันการสูญเสียเงินและเวลาในการรักษาที่ซับซ้อนในภายหลัง อย่าปล่อยให้เลือดออกตามไรฟันเป็นเพียงเรื่องปกติ แต่ให้มองว่าเป็นโอกาสที่จะได้กลับมาใส่ใจตัวเอง เพื่อชีวิตที่ยืนยาวพร้อมกับรอยยิ้มที่สมบูรณ์แบบไปจนถึงวัยชรา
คำถามที่พบบ่อย
1. เลือดออกตามไรฟันเกิดจากขาดวิตามินซีอย่างเดียวใช่ไหม? ไม่ใช่ ส่วนใหญ่เกิดจากการสะสมของคราบหินปูนและแบคทีเรียที่ทำให้เหงือกอักเสบ การขาดวิตามินซีเป็นสาเหตุที่พบได้ค่อนข้างน้อยในปัจจุบัน
2. ถ้ามีเลือดออกควรหยุดแปรงฟันในบริเวณนั้นเพื่อลดบาดแผลไหม? ไม่ควรหยุด เพราะเลือดที่ออกเกิดจากการอักเสบเพราะไม่สะอาด การหยุดแปรงจะยิ่งทำให้แบคทีเรียสะสมมากขึ้นและอาการจะแย่ลง ควรแปรงต่ออย่างเบามือและพบหมอฟัน
3. การขูดหินปูนช่วยรักษาเลือดออกตามไรฟันได้จริงหรือไม่? ช่วยได้จริงและเป็นวิธีรักษาที่ตรงจุดที่สุด เพราะเป็นการกำจัดหินปูนซึ่งเป็นแหล่งสะสมของเชื้อแบคทีเรียที่เป็นต้นเหตุของการอักเสบออกไป
4. เลือดออกตามไรฟันสามารถหายเองได้ไหมโดยไม่ต้องพบแพทย์? หากเป็นเพียงเล็กน้อยจากการแปรงฟันผิดวิธี การปรับพฤติกรรมอาจช่วยได้ แต่ถ้าเกิดจากหินปูนจะไม่สามารถหายเองได้และต้องได้รับการขูดหินปูนจากทันตแพทย์เท่านั้น
5. ผู้หญิงตั้งครรภ์มีโอกาสเลือดออกตามไรฟันได้มากกว่าปกติหรือไม่? ใช่ เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนที่ส่งผลให้เหงือกไวต่อการระคายเคืองและอักเสบได้ง่ายขึ้น จึงต้องดูแลความสะอาดเป็นพิเศษ
อ่านเพิ่มเติม:
