นอนกรนดังมาก เพราะโครงขากรรไกรหรือเปล่า แล้วรักษายังไงได้บ้าง

ทำไมนอนกรนถึงเสียงดังมาก เสียงกรนมาจากตรงไหนของร่างกาย

เสียงกรนคือเสียงที่เกิดจากอากาศไหลผ่านช่องทางเดินหายใจที่แคบกว่าปกติ เวลานอน หลายส่วนในลำคอและโคนลิ้นจะคลายตัวลง ทางเดินอากาศเลยแคบลงตามธรรมชาติ พอช่องมันแคบแล้วอากาศยังต้องวิ่งผ่านด้วยแรงเท่าเดิมหรือมากกว่า ก็เกิดการสั่น เกิดเสียงกรน ยิ่งแคบเท่าไหร่ เสียงยิ่งดังขึ้นเท่านั้น บางคนนอนกรนดังมากจนคนข้างๆ ตื่นก่อน ทั้งที่เจ้าตัวไม่รู้สึกอะไรเลยกลางคืน ผลที่ตามมาคือทั้งคนที่กรนและคนที่นอนด้วยอาจพักผ่อนไม่เต็มอิ่ม

สาเหตุของทางเดินหายใจแคบอาจเป็นชั่วคราว เช่น เป็นหวัด คัดจมูก ดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน หรือเหนื่อยจัดจนร่างกายหมดแรง กล้ามเนื้อโคนคอหย่อนมากกว่าปกติ แต่ในบางคนปัญหาไม่ได้เกิดเฉพาะคืนไหนที่เหนื่อย ปัญหาคือโครงสร้างช่องคอตั้งต้นมันแคบอยู่แล้ว ทางเดินอากาศบริเวณหลังโคนลิ้นแคบมาก พอหลับและลิ้นตกลงไปด้านหลังนิดเดียว เสียงก็มาเต็มเลย แบบนี้คือสาเหตุที่ทำให้บางคนกรนเสียงดังมากตั้งแต่อายุน้อย ทั้งที่ไม่ได้มีน้ำหนักตัวสูงมาก

อีกเรื่องที่หลายคนไม่ค่อยรู้คือ การกรนไม่ใช่แค่เรื่องเสียงรบกวนคนอื่นอย่างเดียว เสียงกรนคือสัญญาณว่าทางเดินหายใจแคบลงกว่าที่ร่างกายสบายใจจะใช้ ถ้าปล่อยนานๆ ร่างกายอาจเจอผลกระทบอื่นตามมา เช่น นอนหลับไม่ลึก ง่วงตอนกลางวัน ปวดหัวตอนเช้า หรือสะดุ้งตื่นกลางดึกเหมือนสำลักอากาศเอง

นอนกรนเกี่ยวกับโครงขากรรไกร คาง หรือโครงหน้าได้จริงไหม

สำหรับหลายคน คำตอบคือใช่ นอนกรนสามารถเกี่ยวกับโครงหน้าจริงๆ โดยเฉพาะถ้าคุณเป็นคนคางเล็ก คางร่น ขากรรไกรล่างถอยไปข้างหลัง หรือกรามโดยรวมเล็กและแคบ สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ขากรรไกรล่างและลิ้นจะวางอยู่ค่อนข้างหลังเข้าไปในลำคอ ช่องทางเดินอากาศด้านหลังโคนลิ้นจึงเล็กกว่าคนทั่วไปอยู่แล้ว พอเรานอนราบ ลิ้นถูกแรงโน้มถ่วงดึงลงด้านหลังอีกหน่อย ช่องอากาศที่เดิมก็น้อยอยู่แล้วก็ยิ่งแคบ การไหลของอากาศก็เลยมีเสียงสั่น กลายเป็นเสียงกรนดัง

บางคนเริ่มกรนดังตั้งแต่วัยทำงานช่วงแรก หรือแม้แต่วัยเรียน ทั้งที่ไม่ได้อ้วนขึ้นแบบชัดเจน นั่นเพราะต้นเหตุไม่ได้มาจากน้ำหนัก แต่มาจากโครงสร้างช่องคอที่เล็กมาตั้งแต่แรก ในบางเคส โครงขากรรไกรที่ถอยหรือเล็กยังเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหยุดหายใจขณะหลับ คือช่วงที่ร่างกายหยุดหายใจเป็นช่วงๆ ระหว่างหลับโดยที่เราไม่รู้ตัว คนรอบข้างอาจสังเกตว่าคุณเงียบไปสักพักเหมือนไม่หายใจ แล้วค่อยสะดุ้งดังฮึ้กขึ้นมาคืนอากาศเข้าปอดใหม่ เหมือนสำลักอากาศของตัวเอง

ตรงนี้สำคัญเพราะถ้าสาเหตุมาจากโครงขากรรไกรหรือช่องทางเดินหายใจแคบตั้งแต่เกิด ต่อให้ลดน้ำหนักหรือพยายามไม่นอนหงายอย่างเดียวก็อาจยังไม่พอ คุณอาจต้องการวิธีช่วยเปิดทางเดินอากาศขณะนอน เช่น อุปกรณ์ดันขากรรไกรล่างมาด้านหน้าเล็กน้อยตอนนอน เพื่อให้ลิ้นไม่ตกไปอุดทางเดินอากาศด้านหลัง

ต้องผ่าตัดขากรรไกรเลยหรือเปล่า

ไม่ใช่ทุกคนต้องไปถึงขั้นผ่าตัดขากรรไกร การผ่าตัดโครงหน้าเพื่อเปิดพื้นที่ทางเดินหายใจเป็นเพียงหนึ่งในทางเลือก และส่วนใหญ่ใช้กับคนที่มีโครงหน้าแคบมากจริงๆ หรือมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับในระดับรุนแรง ส่วนคนที่กรนดังแต่ยังไม่ถึงขั้นหยุดหายใจบ่อยๆ ยังมีวิธีอื่นที่เบากว่านั้น ทั้งอุปกรณ์ใส่นอนเฉพาะบุคคล การปรับพฤติกรรมการนอน และการดูแลปัจจัยเสริมบางอย่างก่อน

นอนกรนดังมาก ถือว่าอันตรายไหมหรือเป็นแค่เสียงดัง

หลายคนคิดว่านอนกรนคือเรื่องขำๆ โดนแซว เสียงดังเหมือนเครื่องยนต์ แต่จริงๆ แล้วมันอาจเป็นสัญญาณเตือนของร่างกายว่านอนของเราไม่ปกติ ถ้าการกรนเป็นแค่เสียงโดยไม่มีอะไรตามมาเลย เช่น ไม่มีอาการสะดุ้งตื่น ไม่มีอาการหยุดหายใจ ไม่มีอาการเหนื่อยสะสมในตอนเช้า ก็อาจเป็นปัญหาเรื่องรำคาญคนข้างๆ มากกว่าอันตรายในทันที แต่อย่างไรก็ยังบอกว่าทางเดินหายใจของเราค่อนข้างแคบอยู่ดี

แต่ถ้าการกรนดังมาพร้อมสัญญาณอื่น นั่นเริ่มเป็นเรื่องสุขภาพของเราเองแล้ว เช่น ตื่นมาแล้วปากแห้งคอแห้งตลอด เหมือนหายใจปากทั้งคืน ตื่นแล้วเวียนหัว มึน หัวหนัก รู้สึกไม่สดชื่น ง่วงมากทั้งวันจนเกือบหลับคาโต๊ะ หรือเผลอผงกหลับง่ายผิดปกติระหว่างขับรถ ประชุม หรือเรียน นี่เป็นธงส้มที่ไม่ควรมองข้าม เพราะมันอาจหมายถึงคุณหลับไม่สนิทจริง ลมหายใจของคุณไม่ไหลสม่ำเสมอ คุณไม่ได้พักเต็มที่

สัญญาณที่ต้องระวังอีกอย่างคือ คนที่นอนข้างคุณบอกว่า คุณเหมือนหยุดหายใจไปแป๊บหนึ่ง แล้วค่อยสะดุ้งตัวฮึดหายใจแรงๆ แบบเหมือนสำลักอากาศ นี่คือสัญญาณของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea) ซึ่งถ้าเกิดซ้ำบ่อยๆ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความดันโลหิตสูง หัวใจทำงานหนัก อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย สมาธิสั้นลง และบางคนถึงขั้นซึมเศร้าจากการพักผ่อนไม่พอเป็นเวลานานก็มี

พูดแบบง่ายๆ คือ นอนกรนไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่มันอาจเป็นสัญญาณว่าเราไม่ได้นอนดีเท่าที่คิด และร่างกายกำลังพยายามบอกเราว่ามีอะไรบางอย่างควรเช็กแล้ว

วิธีประเมินเบื้องต้นว่านอนกรนของเราหนักแค่ไหน

การเช็กตัวเองเบื้องต้นช่วยให้เรารู้ว่า ถึงเวลาควรไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือยัง ไม่จำเป็นต้องรอให้แย่มากก่อนถึงจะเริ่มสนใจสุขภาพการนอนของตัวเอง

สิ่งที่ลองสังเกตได้ เช่น

คนข้างๆ ต้องปลุกหรือย้ายที่นอนเพราะเสียงกรนของเราเป็นประจำ นี่แปลว่าเสียงดังระดับรบกวนคนอื่น ไม่ใช่กรนเบาๆ ธรรมดา
เราตื่นมาแล้วเพลีย เหนื่อย ง่วง เหมือนพักไม่พอ ทั้งที่นอนดูเหมือนเต็มชั่วโมง เช่น นอน 7-8 ชั่วโมงแต่ยังง่วงแบบจะหลับอยู่ตลอดวัน
ปวดหัวตอนเช้า คอแห้ง ปากแห้ง เหมือนหายใจปากทั้งคืน
เผลอสะดุ้งหายใจแรงๆ ช่วงกลางคืน หรือรู้สึกตื่นตัวเหมือนตกใจโดยไม่รู้สาเหตุ
ง่วงง่ายระหว่างขับรถ ประชุม หรือทำงานหน้าคอม ชนิดที่ต้องฝืนตาเปิดทั้งที่ควรจะปกติได้
หงุดหงิดง่ายขึ้น เบื่อง่าย สมาธิสั้นกว่าปกติ เหมือนคนรอบตัวดูน่ารำคาญไปหมด ทั้งที่ก่อนหน้านี้เราไม่ใช่คนแบบนั้น

ถ้าใช่หลายข้อ โดยเฉพาะอาการง่วงผิดเวลาและการสะดุ้งหายใจกลางคืน ควรไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ไม่ใช่เพราะคุณแย่ แต่เพราะคุณมีสิทธิ์นอนได้ดีขึ้นกว่านี้อย่างที่ควรจะเป็น

รักษายังไงบ้าง ถ้านอนกรนดังเพราะช่องทางเดินหายใจแคบหรือโครงขากรรไกร

การรักษาไม่ได้มีแค่ “ลดน้ำหนักสิ” หรือ “ไปผ่าตัดสิ” อย่างที่หลายคนโดนพูดใส่จนท้อ ความจริงคือการจัดการอาการนอนกรนมีหลายระดับและค่อยๆ ปรับได้

แนวทางที่มักถูกใช้ มีตั้งแต่เบาไปจนถึงขั้นเชิงการแพทย์มากขึ้น เช่น

ปรับท่านอน
การนอนตะแคงแทนการนอนหงายช่วยได้ในหลายเคส เพราะตอนเรานอนหงาย ลิ้นและเนื้อเยื่อด้านหลังคอมักตกลงมาปิดทางเดินอากาศบางส่วน การนอนตะแคงทำให้สิ่งนั้นไม่ถล่มลงตรงกลางเต็มๆ จึงกรนน้อยลง เสียงเบาลง

ลดปัจจัยที่ทำให้กล้ามเนื้อคอหย่อนเกินไป
ก่อนนอนควรเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และเลี่ยงการโหมจนร่างกายหมดแรงแบบสลบ เพราะสองอย่างนี้ทำให้กล้ามเนื้อคอหย่อนยวบกว่าปกติ ทางเดินหายใจเลยยุบง่ายขึ้น นอกจากนี้การดูแลไม่ให้น้ำหนักตัวเพิ่มจนมีไขมันสะสมรอบคอมากเกินไปก็มีผล เพราะไขมันรอบคอมากขึ้นเท่ากับช่องทางเดินอากาศเล็กลง

อุปกรณ์ใส่ตอนนอนเพื่อดันขากรรไกรล่างไปด้านหน้าเล็กน้อย
ในบางเคส ทันตแพทย์สามารถทำอุปกรณ์คล้ายเฝือกใส่นอนเฉพาะบุคคล เรียกว่า oral appliance หน้าที่ของมันคือพยุงขากรรไกรล่างให้อยู่ข้างหน้าขณะหลับเล็กน้อย เพื่อเปิดพื้นที่ด้านหลังลิ้นให้กว้างขึ้น การเปิดช่องลมแค่นิดเดียวก็สามารถลดการกรนลงได้มากในคนที่ปัญหาหลักคือคางร่นหรือขากรรไกรถอย

เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก (เช่น CPAP)
อันนี้จะใช้ในกรณีที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับหรือมีการตีบของทางเดินหายใจค่อนข้างมาก หลักการคือเครื่องจะช่วยดันอากาศเบาๆ เข้าไปตลอดเวลา เพื่อไม่ให้ช่องทางเดินหายใจยุบตัวตอนเราหลับ แม้จะฟังดูจริงจัง แต่นี่เป็นวิธีที่ช่วยให้บางคนกลับมานอนหลับลึก ตื่นเช้ามามีพลังแบบที่ไม่ได้รู้สึกมานานแล้ว

การปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง
มีทั้งทันตแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านการสบฟันและอุปกรณ์ช่วยนอนกรน แพทย์หูคอจมูกที่ดูเรื่องช่องจมูกและคอ รวมถึงแพทย์ด้านการนอนหลับ ในบางกรณีอาจต้องตรวจการนอน (sleep test) เพื่อดูว่ามีหยุดหายใจขณะหลับบ่อยแค่ไหน ซึ่งข้อมูลนี้จะช่วยเลือกวิธีรักษาที่เหมาะกับคุณมากขึ้น ไม่ใช่เดาสุ่ม

การปรับโครงสร้างด้วยการผ่าตัด (เฉพาะบางเคสเท่านั้น)
ในเคสที่โครงขากรรไกรเล็กมาก คางร่นมาก ช่องทางเดินหายใจแคบจนเกิดปัญหารุนแรง และการรักษาขั้นอื่นเอาไม่อยู่จริงๆ แพทย์อาจพูดคุยเรื่องการผ่าตัดเพื่อปรับตำแหน่งกระดูกขากรรไกรให้ทางเดินหายใจโล่งขึ้น วิธีนี้มักพิจารณาในรายที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับระดับมากหรือมีความเสี่ยงด้านสุขภาพชัดเจน แต่ไม่ใช่เส้นทางเริ่มต้นสำหรับทุกคน

ไม่อยากผ่าตัดเลย ทำอะไรได้บ้าง

ข่าวดีคือหลายคนไม่จำเป็นต้องผ่าตัด จุดเริ่มต้นจริงๆ ของหลายเคสคือการใส่อุปกรณ์ดันขากรรไกรล่างตอนนอนร่วมกับการปรับพฤติกรรมการนอน และจัดการปัจจัยกระตุ้นบางอย่าง เช่น แอลกอฮอล์ก่อนนอนหรือการนอนหงาย ถ้าวิธีง่ายๆ เหล่านี้ช่วยลดเสียงกรน ลดอาการง่วงตอนกลางวัน ลดอาการตื่นมาแล้วมึนหัว แปลว่าเราคุมอาการได้ดีโดยยังไม่ต้องไปถึงขั้นผ่าตัด

ควรไปเจอหมอตอนไหน ถ้านอนกรนดังจนคนข้างๆ หลับไม่ได้

หลายคนเลื่อนการไปปรึกษาเพราะรู้สึกว่าเกรงใจหมอ กลัวโดนว่า หรือคิดว่า “ยังทนได้” แต่จริงๆ แล้วการไปหาหมอเพื่อตรวจเรื่องนอนกรนไม่ใช่เรื่องน่าอายและไม่ใช่เรื่องเว่อร์เกินไปด้วย มันคือการดูแลคุณภาพการนอน ซึ่งส่งผลต่อพลังงานทั้งวัน สุขภาพหัวใจ อารมณ์ และความปลอดภัยเวลาขับรถ

สัญญาณที่บอกว่าควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญแล้ว คือ

คนที่นอนข้างคุณบอกว่าคุณกรนดังจนเขานอนไม่ได้บ่อยๆ
คุณตื่นมาแล้วไม่สดชื่นเหมือนคนนอนไม่พอ ทั้งที่นอนชั่วโมงดูเหมือนพอ
คุณง่วงหลับง่ายผิดปกติระหว่างวัน โดยเฉพาะระหว่างขับรถหรือทำงาน
มีอาการเหมือนหยุดหายใจ หรือสะดุ้งเหมือนขาดอากาศระหว่างหลับ
คุณเริ่มกังวลเองแล้วว่ามันจะกระทบสุขภาพระยะยาว

การเช็กตั้งแต่ตอนนี้ช่วยให้คุณอาจได้เริ่มด้วยวิธีง่ายๆ อย่างอุปกรณ์ช่วยนอนก่อน ไม่ต้องรอให้หนักจนต้องไปถึงการรักษาที่ซับซ้อนกว่า

คำถามที่พบบ่อย

นอนกรนดังมากแต่ฉันไม่ได้รู้สึกเหนื่อยตอนเช้า แบบนี้อันตรายไหม?
อาจยังไม่อันตรายระดับหยุดหายใจ แต่ก็ยังเป็นสัญญาณว่าทางเดินหายใจค่อนข้างแคบ การกรนดังไม่ใช่เรื่องปกติของการนอนที่ดี ควรสังเกตอาการอื่นร่วมด้วย เช่น ง่วงตอนกลางวันหรือปากแห้งตอนเช้า ถ้ามีหลายข้อควรเริ่มปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

คนผอมแต่นอนกรนดังมากได้ไหม?
ได้ เพราะการกรนไม่ได้มาจากน้ำหนักอย่างเดียว บางคนมีโครงขากรรไกรเล็ก คางร่น ลิ้นค่อนข้างไปอยู่ด้านหลัง ทำให้ทางเดินหายใจแคบตั้งแต่แรก ต่อให้ไม่อ้วนก็ยังกรนดังได้

นอนกรนเกี่ยวกับปัญหาหยุดหายใจขณะหลับยังไง?
ในบางคน การกรนดังเป็นสัญญาณว่าทางเดินหายใจยุบหรือแคบจนร่างกายต้องออกแรงมากขึ้นเพื่อหายใจ ถ้ามันถึงขั้นมีช่วงเงียบหายใจขาดตอน แล้วสะดุ้งเหมือนฮึดอากาศเข้าปอด นั่นเข้าใกล้ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งควรปรึกษาแพทย์จริงจัง ไม่ควรปล่อยไว้นาน

ต้องผ่าตัดขากรรไกรไหมถ้ากรนดังเพราะคางร่น?
ไม่จำเป็นเสมอไป หลายเคสตอบสนองกับอุปกรณ์ดันขากรรไกรล่างตอนนอน ซึ่งช่วยเปิดทางเดินหายใจด้านหลังลิ้นโดยไม่ต้องผ่าตัด การผ่าตัดมักพิจารณาในเคสที่โครงสร้างช่องหายใจเล็กมากจนส่งผลต่อสุขภาพชัดเจน หรือมีหยุดหายใจขณะหลับรุนแรง

อุปกรณ์ช่วยดันขากรรไกรตอนนอนใส่ยากไหม?
อุปกรณ์ลักษณะนี้คล้ายเฝือกใส่ฟันที่ทำเฉพาะบุคคลให้พอดีกับรูปฟันและการสบฟันของเรา จุดประสงค์คือดันขากรรไกรล่างมาด้านหน้าเล็กน้อย เพื่อลดการปิดกั้นช่องอากาศด้านหลังลิ้น ส่วนใหญ่คนไข้ปรับตัวได้ภายในไม่กี่คืนและรู้สึกว่าตื่นมาสดขึ้น เพราะนอนได้ลึกขึ้น

นอนกรนต้องรีบรักษาเลยหรือรอดูก่อนดี?
ถ้าเป็นการกรนเบาๆ ไม่มีอาการอื่นร่วม เช่น ง่วงมากทั้งวัน เจออาการหยุดหายใจ หรือคนข้างๆ ทนไม่ได้ คุณอาจเริ่มจากปรับพฤติกรรมการนอนและลองปรึกษาทันตแพทย์หรือแพทย์ก่อนตัดสินใจขั้นต่อไป แต่ถ้ามีสัญญาณว่าเริ่มกระทบสุขภาพหรือความปลอดภัยของตัวเอง เช่น ง่วงจนเกือบหลับคารถ ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว

การดูแลปัญหาการนอนกรนกับ Beyond Smile Dental Clinic

Beyond Smile Dental Clinic เป็นคลินิกทันตกรรมที่ไม่ได้มองแค่ฟันสวยกัดข้าวอร่อย แต่สนใจด้วยว่าการสบฟันและโครงขากรรไกรของคุณส่งผลต่อคุณภาพการนอนและการหายใจยังไง ทีมทันตแพทย์สามารถประเมินได้ว่าการนอนกรนของคุณเกี่ยวกับการสบฟัน คางร่น ขากรรไกรถอย หรือช่องทางเดินหายใจที่แคบหรือไม่ ถ้าปัญหาหลักอยู่ตรงโครงสร้างของช่องคอและตำแหน่งขากรรไกร เราสามารถออกแบบอุปกรณ์ช่วยใส่ตอนนอนเฉพาะบุคคลเพื่อดันขากรรไกรล่างมาด้านหน้าเล็กน้อย เปิดช่องลมด้านหลังลิ้น ลดการสั่น ลดเสียงกรน และช่วยให้การนอนของคุณลึกขึ้น

บริการไม่ได้จบที่การทำอุปกรณ์แล้วจบ เพราะยังรวมถึงการติดตามอาการหลังใช้งาน การปรับให้ใส่สบายขึ้น การดูแลอาการตึงกรามหรือข้อต่อขากรรไกรถ้ามี และการให้คำแนะนำในการปรับพฤติกรรมการนอนร่วมกันอย่างเป็นขั้นเป็นตอน เป้าหมายคือให้คุณตื่นมารู้สึกว่าพักจริง รู้สึกมีแรงในตอนเช้า ลดเสียงกรนที่รบกวนคนข้างๆ และลดความเสี่ยงระยะยาวของปัญหาการนอน

ถ้าคุณรู้สึกว่านอนกรนดังขึ้นเรื่อยๆ หรือคนใกล้ตัวเริ่มเป็นห่วง คุณไม่จำเป็นต้องเก็บความกังวลนี้ไว้เงียบๆ การเข้ามาปรึกษาถือเป็นก้าวแรกที่อ่อนโยนและมีเหตุผล เพราะการนอนดีขึ้น ไม่ใช่เรื่องฟุ่มเฟือย แต่มันคือพื้นฐานของคุณภาพชีวิตทั้งวันของคุณเอง และของคนที่นอนข้างๆ คุณด้วย

อ่านเพิ่มเติม: