หลายคนอาจจะมีความทรงจำในวัยเด็กเวลาไปหาหมอฟัน ที่ต้องกัดถาดโฟมนุ่มๆ รสผลไม้หรือรสโคล่าทิ้งไว้สักพัก แล้วคุณหมอก็บอกว่านี่คือการเคลือบฟลูออไรด์เพื่อป้องกันฟันผุ พอเราโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ ความเข้าใจเดิมๆ เหล่านั้นก็ทำให้เราคิดไปเองว่า การเคลือบฟลูออไรด์เป็นเรื่องของเด็กเท่านั้น เพราะฟันแท้ของเราขึ้นครบและแข็งแรงดีแล้ว คงไม่ต้องบำรุงอะไรเพิ่มมากมาย แต่ในความเป็นจริงแล้ว นี่คือความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไปพอสมควรเลยทีเดียวครับ เพราะสภาพช่องปากของผู้ใหญ่อย่างเราต้องเผชิญกับความเสี่ยงและพฤติกรรมการใช้งานที่หนักหน่วงกว่าเด็กมาก ไม่ว่าจะเป็นการดื่มชากาแฟ การทานอาหารรสจัด หรือแม้แต่ความเสื่อมตามวัยที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ การเคลือบฟลูออไรด์ในผู้ใหญ่จึงกลับมาเป็นหัวข้อที่คุณหมอฟันยุคใหม่ให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ เพราะมันคือเกราะป้องกันชั้นยอดที่จะช่วยยืดอายุการใช้งานของฟันแท้ให้อยู่กับเราไปได้นานที่สุด โดยเฉพาะในยุคที่เราต้องการคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
ทำไมโตแล้วยังต้องเคลือบฟลูออไรด์ สภาพฟันผู้ใหญ่ต่างจากเด็กอย่างไร
เมื่ออายุเพิ่มขึ้น สภาพช่องปากของเราจะมีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและลักษณะการใช้งาน สิ่งที่พบได้บ่อยที่สุดในวัยผู้ใหญ่คือปัญหาเหงือกร่น ซึ่งอาจเกิดจากการแปรงฟันผิดวิธีมาเป็นเวลานาน หรือเกิดจากโรคเหงือกอักเสบ เมื่อเหงือกร่นลงไป สิ่งที่โผล่ขึ้นมาคือรากฟัน ซึ่งส่วนนี้ไม่มีชั้นเคลือบฟันที่แข็งแรงเหมือนตัวฟันด้านบน ทำให้ผุกร่อนได้ง่ายมากเมื่อเจอกรดจากอาหารหรือแบคทีเรีย นอกจากนี้ ผู้ใหญ่หลายคนมักจะมีวัสดุอุดฟัน ครอบฟัน หรือสะพานฟันเดิมอยู่แล้ว ซึ่งรอยต่อระหว่างวัสดุเหล่านี้กับเนื้อฟันธรรมชาติ เป็นจุดอ่อนที่ทำความสะอาดได้ยากและมักเกิดการผุซ้ำซาก หรือที่เรียกว่า Secondary Caries ได้ง่าย การได้รับฟลูออไรด์เข้มข้นเข้าไปเสริมความแข็งแรงในจุดเสี่ยงเหล่านี้ จึงเปรียบเสมือนการซ่อมแซมและอุดช่องโหว่เล็กๆ น้อยๆ ก่อนที่มันจะลุกลามกลายเป็นปัญหาใหญ่โตที่ต้องรักษารากฟันหรือถอนทิ้งในอนาคต
ประโยชน์เน้นๆ ของการเคลือบฟลูออไรด์ ที่คนวัยทำงานต้องถูกใจ
ประโยชน์ข้อแรกที่เห็นผลชัดเจนที่สุดสำหรับผู้ใหญ่คือ การช่วยลดอาการเสียวฟัน ได้อย่างชะงัด ใครที่ชอบดื่มน้ำเย็นแล้วจี๊ดขึ้นสมอง หรือทานของหวานแล้วเสียวแปลบๆ การเคลือบฟลูออไรด์วานิชที่มีความเข้มข้นสูง จะเข้าไปช่วยปิดท่อเนื้อฟันที่เปิดออก ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของอาการเสียวฟัน ทำให้คุณกลับมามีความสุขกับการทานอาหารได้อีกครั้ง ประโยชน์ข้อต่อมาคือกระบวนการคืนแร่ธาตุสู่ผิวฟัน หรือ Remineralization ในแต่ละวันฟันของเราจะสูญเสียแร่ธาตุจากการโดนกรดกัดกร่อน ฟลูออไรด์จะทำหน้าที่ดึงแร่ธาตุแคลเซียมและฟอสฟอรัสในน้ำลายกลับเข้าไปซ่อมแซมผิวฟันในระยะเริ่มต้นที่เริ่มเป็นจุดขาวขุ่น ให้กลับมาแข็งแรงและเงางามเหมือนเดิม เป็นการยับยั้งฟันผุตั้งแต่ระยะแรกเริ่มโดยไม่ต้องกรอเนื้อฟัน ซึ่งถือว่าเป็นวิธีป้องกันที่คุ้มค่าและเจ็บตัวน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับการรักษาทางทันตกรรมรูปแบบอื่นๆ
ใครบ้างที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง และควรเคลือบฟลูออไรด์เป็นประจำ
แม้ว่าการเคลือบฟลูออไรด์จะดีต่อทุกคน แต่มีคนบางกลุ่มที่หมอฟันจะแนะนำให้ทำเป็นพิเศษ หรือเรียกว่ากลุ่มเสี่ยงสูง กลุ่มแรกคือ คนที่กำลังจัดฟัน ไม่ว่าจะจัดแบบเหล็กหรือแบบใส เพราะเครื่องมือจัดฟันจะเป็นแหล่งสะสมของเศษอาหารและคราบพลัค ทำให้ทำความสะอาดได้ยากกว่าปกติ มีโอกาสฟันผุสูงมาก กลุ่มที่สองคือ ผู้ที่มีอาการปากแห้ง น้ำลายน้อย ซึ่งอาจเกิดจากการทานยาบางชนิด โรคประจำตัว หรือการฉายรังสีรักษา น้ำลายมีหน้าที่สำคัญในการชะล้างกรดและคืนแร่ธาตุให้ฟัน เมื่อน้ำลายน้อยลง ฟันจึงผุได้ง่ายและเร็วกว่าคนทั่วไปหลายเท่า กลุ่มที่สามคือ ผู้ที่มีภาวะเหงือกร่นและคอฟันสึก ซึ่งมักจะมีอาการเสียวฟันร่วมด้วย กลุ่มนี้จำเป็นต้องใช้ฟลูออไรด์เพื่อปกป้องเนื้อฟันส่วนรากที่เปราะบาง และกลุ่มสุดท้ายคือ คนที่มีประวัติฟันผุบ่อยๆ หรือมีวัสดุอุดฟันในปากหลายซี่ การเคลือบฟลูออไรด์จะช่วยชะลอการผุซ้ำและยืดอายุวัสดุอุดให้อยู่ได้นานขึ้น
ขั้นตอนการทำ ไม่ยุ่งยาก ไม่ต้องกัดถาดโฟมเหมือนตอนเด็ก
ลบภาพจำเดิมๆ ที่ต้องกัดถาดโฟมชุ่มน้ำยาจนน้ำลายไหลยืดไปได้เลยครับ เพราะเทคโนโลยีการเคลือบฟลูออไรด์สำหรับผู้ใหญ่ในปัจจุบันเปลี่ยนไปแล้ว ส่วนใหญ่นิยมใช้รูปแบบที่เรียกว่า ฟลูออไรด์วานิช (Fluoride Varnish) ซึ่งมีลักษณะเป็นเจลข้นเหนียว หรือเรซิ่นเหลว ที่มีความเข้มข้นของฟลูออไรด์สูงกว่าแบบโฟมมาก ขั้นตอนก็ง่ายและรวดเร็ว เริ่มจากคุณหมอจะทำความสะอาดผิวฟันและเช็ดฟันให้แห้ง จากนั้นจะใช้พู่กันขนาดเล็กจุ่มน้ำยาแล้วทาบางๆ เคลือบลงไปบนผิวฟันทุกซี่ โดยเฉพาะบริเวณคอฟันและซอกฟันที่มีความเสี่ยงสูง น้ำยาจะเซ็ตตัวและยึดเกาะกับผิวฟันทันทีเมื่อสัมผัสกับน้ำลาย ใช้เวลาทำทั้งหมดไม่เกิน 5 นาที ก็เสร็จเรียบร้อย คนไข้สามารถกลืนน้ำลายได้ตามปกติโดยไม่ต้องกังวลเรื่องอันตราย เพราะปริมาณที่ใช้มีความปลอดภัยสูง และรสชาติก็มีการปรับปรุงให้ดีขึ้นมาก ไม่เหม็นฉุนเหมือนสมัยก่อน ทำให้การมาหาหมอฟันเพื่อเคลือบฟลูออไรด์กลายเป็นเรื่องชิลๆ ที่แทรกไปกับการขูดหินปูนประจำปีได้เลย
ข้อควรปฏิบัติหลังการเคลือบ เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด
หลังจากที่เคลือบฟลูออไรด์เสร็จแล้ว เพื่อให้ตัวยาซึมเข้าสู่ผิวฟันได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและเกาะติดอยู่นานที่สุด หมอจะมีคำแนะนำง่ายๆ ให้ปฏิบัติตามในช่วงเวลาสั้นๆ คือ ควรงดดื่มน้ำและรับประทานอาหารอย่างน้อย 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงหลังทำ เพื่อไม่ให้น้ำยาหลุดลอกออกเร็วเกินไป และที่สำคัญคือในมื้ออาหารแรกหลังจากเคลือบ ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีความแข็ง เหนียว หรือกรอบ เพราะอาจไปขูดขีดสารเคลือบออกได้ รวมถึงควรงดดื่มเครื่องดื่มร้อนหรือแอลกอฮอล์ในช่วง 4 ถึง 6 ชั่วโมงแรกด้วย ส่วนในคืนวันที่ไปทำ แนะนำให้งดการแปรงฟันและการใช้ไหมขัดฟันไปก่อนหนึ่งคืน ปล่อยให้ฟลูออไรด์ทำงานตลอดทั้งคืน แล้วค่อยตื่นมาแปรงฟันตามปกติในตอนเช้า วิธีนี้จะช่วยให้ฟลูออไรด์ทำปฏิกิริยากับผิวฟันได้อย่างสมบูรณ์ที่สุด รับรองว่าตื่นมาคุณจะรู้สึกว่าฟันลื่นสะอาดและอาการเสียวฟันลดลงอย่างเห็นได้ชัด
ดูแลสุขภาพช่องปากอย่างมั่นใจ ที่ Beyond Smile Dental Clinic
หากคุณเริ่มรู้สึกว่ามีอาการเสียวฟัน หรือกังวลว่าฟันเริ่มไม่แข็งแรงเหมือนเก่า การเข้ามาปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีที่สุด ที่ Beyond Smile Dental Clinic เราให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพช่องปากแบบองค์รวม ไม่ใช่แค่รักษาตามอาการ แต่เน้นการป้องกันเพื่อผลลัพธ์ระยะยาว ทีมทันตแพทย์ของเรามีความเชี่ยวชาญและเข้าใจโครงสร้างฟันของผู้ใหญ่เป็นอย่างดี เราเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ฟลูออไรด์วานิชเกรดพรีเมียมที่มีประสิทธิภาพสูงในการยับยั้งการผุและลดอาการเสียวฟัน พร้อมให้คำแนะนำในการดูแลตัวเองที่เหมาะกับไลฟ์สไตล์ของคุณ บรรยากาศในคลินิกของเราสะอาด ผ่อนคลาย เครื่องมือทันสมัย ทำให้คุณรู้สึกวางใจได้ทุกครั้งที่เข้ามารับบริการ อย่าปล่อยให้ปัญหาเล็กๆ ลุกลามจนสายเกินแก้ แวะมาให้เราดูแลรอยยิ้มของคุณให้แข็งแรงและสดใส เพื่อให้คุณมีความสุขกับการทานของอร่อยได้ในทุกๆ วันครับ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ใหญ่ควรเคลือบฟลูออไรด์บ่อยแค่ไหน?
โดยทั่วไปแนะนำให้ทำทุกๆ 6 เดือน พร้อมกับการขูดหินปูนครับ แต่สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ปากแห้ง หรือมีฟันผุลุกลาม ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ทำถี่ขึ้นเป็นทุก 3 เดือนครับ
เคลือบฟลูออไรด์ช่วยทำให้ฟันขาวขึ้นด้วยไหม?
การเคลือบฟลูออไรด์ไม่ได้ช่วยให้ฟันขาวขึ้นโดยตรงครับ เป็นการเน้นเสริมสร้างความแข็งแรงและป้องกันฟันผุ หากต้องการให้ฟันขาว ต้องใช้วิธีการฟอกสีฟันซึ่งเป็นคนละขั้นตอนกันครับ
แพ้ฟลูออไรด์มีอาการอย่างไร อันตรายไหม?
อาการแพ้พบได้น้อยมากครับ แต่อาจมีอาการระคายเคืองเหงือก หรือเยื่อบุช่องปากบวมแดงเล็กน้อย หากเคยมีประวัติแพ้สารเคมีหรือยางสน (Colophony) ควรแจ้งทันตแพทย์ก่อนทำครับ
หลังเคลือบฟลูออไรด์แล้วกินน้ำเย็นได้ไหม?
ควรงดน้ำและอาหารทุกชนิดรวมถึงน้ำเย็น ในช่วง 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมงแรกครับ เพื่อให้เวลาฟลูออไรด์ทำปฏิกิริยากับผิวฟันและเซ็ตตัวให้ดีที่สุดก่อนครับ
ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างเดียว เพียงพอไหม?
สำหรับคนทั่วไปอาจเพียงพอ แต่สำหรับคนที่มีความเสี่ยงฟันผุสูงหรือเสียวฟัน การเคลือบที่คลินิกจะได้รับความเข้มข้นที่สูงกว่าในยาสีฟันมาก ช่วยป้องกันได้ดีกว่าและตรงจุดกว่าครับ
อ่านเพิ่มเติม:
